Ард түмний “эсрэг” бизнес

Бидний Монголчууд үйлдвэрлэл үйлчилгээ, бизнесийг 'ард түмэн'-ээс салгаж  сурмаар санагддаг.  Уг нь бизнест ард түмэн биш үйлчлүүлэгч л байдаг. Үнэгүй хувцас тараах шуугианы үеэр бас энд бичиж байсан. Экспорт, монополийн бодлогоор зориуд дэмжиж байгаа салбар биш бол  бизнест  УИХ, Засгийн газар ч уг нь оролцох ёсгүй.  Даанч Тавантолгой зэрэг томхон ордууд нэгд байгалийн баялаг, улсын томхон орд гэдэг утгаараа, хоёрт төрөөс өөр төсөл хэрэгжүүлэх чадамжтай субъектгүй гэх мэт шалтгаанаар  “ард түмэн” - д нэг асуудал гарахаар Ерөнхий сайд нь дуудаад захирлыг нь халчих хэмжээнд улстөрөөс хараат байдалд байдаг. Өнгөрсөн Баасан гарагт шашин цэрэг зэвсгийн мөргөлдөөнгүй тайван монгол нутагт эрдэнэт хүн өөрийгөө шатааж олон нийтийг цочирдуулсан хэрэг гарсан. Шатахынхаа өмнө хэлсэн үгийг нь сайн задалж шинжилсэн мэдээ харагдахгүй байгаа ч ерөнхийдөө бизнесийн биш улстөрийн мэдэгдэл хийснийг ажиглаж болно.

 Энэ бүхний гол буруутан нь Шийдлийн нэртэй шидлийн засгийн газрын Ерөнхий сайд Сайханбилэгийн бодлого, Энхсайханы явуулга, Баярцогтын гардан гүйцэтгэсэн ажлын үр дүн гэж үзэж байна. С.Эрдэнэ

Өнөөдөр Монголчууд бид эв нэгдлийг эрхэмлэх ёстой. Гэхдээ энэ бүхний явуулгаар монголын ард түмэн хохирох ёсгүй. Засгийн газар огцрох ёстой, энэ компанийн хариуцлагүй удирдлагуудыг огцруулах ёстой гэдэг улс төрийн шинжтэй шаардлагаа гаргаж тавьж байна. С.Эрдэнэ

Би төр улс, тусгаар тогтнолын төлөө чамгүй зүтгэж ирсэн. Цаашид ч тэмцэнэ, шатах ёстой бол шатъя. С.Эрдэнэ

Гэхдээ бид ард түмэн, улс төр, тэмцэл, тэр энэ хувь хүн ярихаасаа өмнө зүгээр бизнес гэдэг утгаар нь, нэгэнт дэлхийд томхон борлуулалт хийж байгаа цорын ганц салбар гэдэг утгаараа уул уурхай олон улсад ямар байдалтай байгааг эхлээд бодитоор харах хэрэгтэй. Өмнөд хөршийн нүүрсний хэрэглээ энгийнээр хэлбэл гурван хүрз тутмын нэгээр багасч, зөвхөн манайд төдийгүй, Австрали Индонез зэрэг бусад экспортлогчдийн хувьд ч уналт үргэлжилж байна. Энэ нийтлэлээр хүргэсэн зарим баримтыг дахин хүргэе.

  • АНУ-д УУ салбарын ажиллах хүчний тоо 9 сар дараалан буурч, есдүгээр сард дахин 10300 хүн ажлын байргүй болов.
  • Хагас жилээр 3,01 тэрбум долларын алдагдалтай гарсан Их Британийн Anglo American ажилчдын 35 хувийг буюу 53000 ажлын байрны цомхотгол хийх төлөвтэй.
  • Австралид нийт уул уурхайн мэргэжилтнүүдийн 16,2 хувь нь ажилгүй байгаа нь 2012 оны 1,7 хувиас бараг 10 дахин өссөн дүн юм. Өнгөрсөн онд энэ тоо 12,2 хувь байв.
  • Австралид төмрийн баяжмалаар мэргэшсэн мэргэжилтнүүдээс 4 хүн тутмын нэг нь ажилгүй байна.
  • Австралийн хувьд уул уурхайн салбарын ажилгүйдэл ерөнхий индексээс даруй 3 дахин их байна.  
  • 2012 оны 8 сард 274 мянга гарч оргилдоо хүрсэнуул уурхайн салбарын ажил эрхлэлт 3 жилийн дотор 50 мянга орчим ажлын байраа алдаад байна. 
  • 2008 оноос хойш Хятадад хамгийн том нүүрс экспортлогчийн нэг болсон Австралийн уул уурхайн салбарт 2017 он хүртэл ажил олголт эргэн сэргэх төлөвгүй гэгдэж байна
  • БНХАУ-ын хувьд дулааны нүүрсний хэрэглээ 2015 онд өмнөх оноос 32 хувь багасч 157 сая тонн болох урдчилсан төлөвтэй.

Хоёрт,  макро түвшинд салбарын нөхцөл байдлыг баримжаалсны дараа  микро түвшинд буюу компанийн өөрийнх нь ашиг орлогын үзүүлэлт ямар байгааг харах ёстой. Доор графикт ЭТТ компанийн шилэн данс, улирал тутмын тайланд мэдээлснээр энэ оны 3 дугаар улирал хүртэлх зарим үзүүлэлтийг борлуулалтын орлогод харьцуулсан хувийг харуулж байна.

Олон улсад тасралтгүй унаж байгаа хүний нөөцийн зардлын хувь өмнөх улиралтай харьцуулахад эсрэгээрээ өсөж 4,3 хувь болсон байгаа нь хасах ашигтай гарсан энэ компани эсрэгээрээ “бизнеслэг” биш “ард түмэнлэг”  ажиллаж байгааг харуулна. Удирдлагаас нь Өдрийн Сонинд өгсөн ярилцлагыг үзвэл эх орон ард түмний асуудал сөхөж байгаа ажилчдад ЭТТ 14 сарын турш цалингийн 60 хувь, 700-900 мянган төгрөг тогтмол олгож ирсэн аж. Оны эхний улирлаар 69 хувь хүртэл буусан борлуулалтын өртөг 91 хувь давахад нөлөөлсөн хүчин зүйлсэд ч анализ хийх шаардлагатай. Тэгж байж удирдлага сайн муу, халах солихыг шийдэх ёстойгоос биш хэн нэг нь хэний ч хатгаасаар юм бэ хэдэн хүний нэр хэлээд хайран амь биеэ галдан шатаагаад сольчихдог бол энэ улсад бизнесийн ирээдүй түй ч алга. Компани нь нийгмийн баялгийн гол зүтгүүр гэдэг утгаараа ашигт ажиллагааны төлөө хүний нөөцийн тоо хэмжээ зэрэг зарим хэцүү шийдвэрийг гаргаж байж амьд үлддэг, нэн ялангуяа макро орчин таагүй байхад.

Бидний монголчууд уул уурхай гэлтгүй ер нь бизнесийг ард түмэнтэй холиод байдаг нь түүхэн шалтгаантай болов уу. Өнгөрсөн нэг зуунд бизнесийн эзэн нь төр, үйлчлүүлэгч нь ард түмэн байв(сүүлийн үед коммунизм нь тендер гэдэг нэртэй болсон). Одоо гэхдээ цаг өөрчлөгдөж, бид сэтгэлгээгээ өөрчлөх цаг болжээ. Угийн өрсөлдөх чадваргүй хэдхэн салбараа улстөр популизмын дөнгөнөөс чөлөөлөхгүй бол ямар ч дөнгөгүй, дарамтгүй орчинд өсөж хүчирхэгжсэн бусад улсын компаниуд ашигтай ажиллаж хуримтлуулсан хөрөнгөөрөө манай бизнес, баялгийг авахаар орж ирэх явц зогсохгүй. Тийм явцаас хэн хожих вэ, ард түмэн үү? Англо Американ гэхэд салбар уналттай үед 53000 ажилтнаа хайр найргүй халж тэсэж үлдээд, эргээд нар гарахад илүү хүн ажиллуулж, илүү өргөн фронтоор давших болно. Харин бидний хэдхэн бизнесийн нэг ЭТТ тэр үед яасан байх бол? Ард түмэн улстөрдөө дарагдаж нооройгоод аварга загасны аманд ороход бэлэн болсон байх болов уу?! Уг нь бизнес чинь хэрэглэгчийн төлөө ашиг орлоготой ажиллах механизм болохоос ард түмний төлөө улстөр биш, гал өрдөх шүдэнз бүр ч биш.

 

 


avatar
    • Зочин
    • 103.229.122.*

    Mundag bichjee

    • Зочин
    • 150.129.141.*

    zarim talaar sanal niilj bna

    • ж
    • 81.244.249.*

    Энэ бол төөрчихсөн анализ байна. Учир нь тэр хүн ажлын байр, улс төрийн нөлөөгөөр ийш тийшээ бараа шиг зөөгдөж байгаа ажилчдаа хамгаалж доороос нь дээшээ хүрэх бүх газраар нь яваад дийлэхгүй өөрийгөө шатаалаа гэж ойлгогдсон шүү дээ. Бизнес улс төрөө харин ч өөрөө холиод байна уу үгүй юу?

  • Энэ бол ажлын байр хорогдох эдийн засгийн шалтгааны тухай юм. Харин та 'улстөрийн нөлөө' гэдгээ юу гэж тайлбарласныг нь тайлбарлаж чадах уу? ЭЗ шалтгааныг улстөрийх гэж харж байгаа нь нэгд тэгж хармаар бга, хоёрт тэр хүнийг өмөөрөх сэтгэл бга гэх мэт таны мэдрэмжүүд нөлөөлж бх шиг бн, логик юм уу баримт биш.

    • DEEREM TONUUL BOJ BAINA
    • 103.57.93.*

    Юун бизнес вэ????? Төрд, засагт ЛУЙВАРЧИД ТОНУУЛЧИД шургалаад төрийн нэрээр бүхнийг ЦӨЛМӨЖ байхад балууных нь бизнесийн зарчим!!!!!! Юугаа дүнхүүрээд байна???? Энийг бичсэн хүн төрд шургалж Таван Толгойг зувчуулан ДЭЭРЭМДЭХ гээд байгаа луйварчидын гар хөл юм байх даа, мэдсээр байж шаал логикгүй юм бичсэн байна. Бизнес, үүн дундаа төрийн улсын бизнес хүний төлөө байх ёстой!!!! Хүний төлөө! Ажилчидынхаа төлөө!!!!!!!! Ингэж байж оршин тогтноно энэ бол бизнесийн зарчим. Нөгөө талаас улсын өмчин компани улсын, ард түмний БИДНИЙ ӨМЧ байдаг. Тэд улс орны төлөө байдаг. Тийм байх ёстой. Ард түмэн, Эрдэнэээ гуай өөрөө Таван Толгойн ЭЗЭН ӨМЧЛӨГЧ нь тул түүний зөвшөөрөлгүйгээр, түүний өмчийг ХУЛГАЙЛЖ хувааж идэх гэж байхад түүни тэмцэх нь аргагүй юм. Түүнд өөр гарц байгаагүй. Харсаар байтал ХУЛГАЙ ТОНУУЛ явж байхад түүнийг худал бизнесийн зарчим гэж хаацайлах нь та өөрөө ЛУЙВАРЧИН гэдгийг хэлж өгч буй хэрэг.

    • ddd
    • 103.57.93.*

    dddd

    • Зочин
    • 103.57.95.*

    Дан бизнес гээд салгана гэдэг утгагүй буруу л даа. Ер нь бол олон улсад ч, том улсууд ч том төсөл, том бизнесүүдийн хувьд улс төрийн оролцоотой л явагддаг шүү дээ. Дэмжинэ ч бас хамгаална ч. Ажилчид, ард түмнийг ч мөн хамгаалаад л явдаг. Таг хамааралгүй, салгана гэх мэт тэнгэрий юм ярьж болохгүй л дээ. Монголын ард түмний баялаг. Монгол улс гэдэг маань бүхэлдээ ямар ч бизнестэйгээ бай, ашигт малтмалтайгаа бай хүн нэг бүрийн өмч. Тэгэхээр түүнийг төр оролцоотой шийдэх нь зөв. Гэхдээ төр зөв шийдэх л ёстой. Төр муу менежер гэдэг тэнэг үг өөдөөс бүү яриарай. Сайн төртэй, сайн сайхан хөгжиж байгаа улсууд байна. Танайхан л гэхэд саяхан Сингапурын талаар нийтлэл оруулсан байсан. Хэдийгээр олон улсад ашигт малтмалын үнэ унаж байгаа гэдэг нь үнэн боловч түүний дагуу бизнесийг зөв зүйтэй аваад явах, ажилчид, ард түмэнд ашигтайгаар шийдэх зөв гарцыг хайх, бодит байдлыг ажилчдад тайлбарлах хэрэгтэй. Шатсан гээд л, даргыг нь халаад л өнгөрдөг бол утгагүй л дээ. Тэр бол одоо байгаа Ерөнхий сайд, удирдлагуудын буруу үйлдэл. Тэглээ гээд төр гэдгийг зөвхөн одоо байгаа хүмүүсийн талаар ярих нь утгагүй. Яагаад манайх Япон шиг, Сингапур шиг төртэй болж болохгүй гэж??? Угаасаа төргүй, оролцоогүй бизнес гэж байх ч үгүй. Төрийн өмч байх ёстой, нийтийн өмч гэж байх ёстой. Гэтэл бүх зүйлийг л хувьчилдаг тийм утгагүй байдал тийм яриа байж болохгүй л дээ.

  • Бараг санал нэг бн. Улстөр, төр хоёр өөр гэдгийг харин ялгахгүй бол. Ард түмэн бол бүр ч хамаагүй. Манай төр улстөржүү болохоор идиал төрийн менежментээс хол бх шиг бн. Ерөнхийдөө институциональ хандлагаар 'төр'-ийн менежментийг дэмжих талаас контент нийтэлдэг.

Авторууд

Санал асуулга

Нийт санал: 4689

2020 оны УИХ-ын сонгуулиар аль нам ялах вэ?

12%
МАН
17%
АН
69%
Шинэ гуравдагч хүчин
  • 12%
  • 17%
  • 69%